React Uygulamalarında Modern State Yönetimi: Recoil ve Zustand ile Performans ve Esneklik

React ile uygulama geliştirirken, state yönetimi her zaman merkezi bir konudur. Uygulamanız büyüdükçe ve karmaşıklaştıkça, bileşenler arasında veri akışını ve durum güncellemelerini yönetmek giderek daha zorlayıcı hale gelebilir. Geleneksel yaklaşımlar (örneğin Redux) güçlü çözümler sunsa da, beraberinde getirdiği boilerplate kod ve öğrenme eğrisi bazen geliştirme sürecini yavaşlatabilir. React'in kendi Context API'si, basit senaryolar için harika olsa da, global state'in sık güncellendiği ve performansın kritik olduğu büyük uygulamalarda render optimizasyonu zorlukları çıkarabilir.

Benim geliştirme tecrübelerimde, daha esnek, daha performanslı ve daha az kodla çözümler üretme arayışı beni sürekli olarak yeni yaklaşımlara itti. Özellikle Hooks'un hayatımıza girmesiyle birlikte, React ekosisteminde state yönetimine dair yeni ve heyecan verici kütüphaneler ortaya çıktı. Bu yazıda, React uygulamalarınızda state yönetimini dönüştürebilecek, modern, hafif ve performans odaklı iki popüler kütüphaneye odaklanacağız: Recoil ve Zustand. Bu kütüphanelerle daha temiz, daha hızlı ve daha esnek uygulamalar nasıl geliştirebileceğinizi adım adım keşfedeceğiz.

React State Yönetiminin Evrimi ve Yeni İhtiyaçlar

React'in ilk zamanlarından bu yana state yönetimi, geliştiricilerin en çok kafa yorduğu konulardan biri oldu. Bileşen içi state'den (useState), bileşenler arası prop drilling sorununu çözmek için Context API'ye, global state'i yönetmek için Redux gibi devasa kütüphanelere kadar birçok çözüm gördük. Ancak her birinin kendine özgü artıları ve eksileri vardı.

Geleneksel Yaklaşımların Sınırları

• Redux: Güçlü ve öngörülebilir olsa da, çok fazla boilerplate kod, action, reducer, selector yazma gereksinimi ve karmaşık konfigürasyonlarla gelebilir. Küçük veya orta ölçekli projeler için aşırıya kaçabilir.
• Context API: Prop drilling'i ortadan kaldırması harika, ancak Context'in kendisi güncellendiğinde, onu kullanan tüm bileşenler yeniden render olur. Bu da özellikle sık güncellenen büyük global state'ler için performans sorunlarına yol açabilir. Bu konuda daha detaylı bilgi için React Context API'nin Gücü yazıma göz atabilirsiniz.
• Yerel State (useState/useReducer): Bileşenler arası state paylaşımı gerektiğinde prop drilling'e yol açar, büyük ve derin bileşen ağaçlarında yönetilmesi zorlaşır.

Bu sorunlar, geliştiricileri daha modern, daha hooks odaklı ve daha optimize edilmiş çözümler aramaya itti. Amacımız, global state'e kolayca erişmek, performansı maksimize etmek ve aynı zamanda kodu basit ve okunabilir tutmaktı. İşte bu noktada Recoil ve Zustand gibi kütüphaneler sahneye çıktı.

Recoil: React'e Özel, Atomik State Yönetimi

Recoil, Facebook tarafından geliştirilen deneysel bir state yönetim kütüphanesidir. Adından da anlaşılacağı gibi, state'i küçük, bağımsız ve bölünebilir "atom"lara ayırarak çalışır. Bu atomlar, React state'ine benzer şekilde davranır, ancak global olarak erişilebilir hale gelirler. Recoil'in en büyük avantajı, React'in iç çalışma şekliyle (özellikle Concurrent Mode) uyumlu olacak şekilde tasarlanmış olması ve React'in render mekanizmasından en iyi şekilde faydalanmasıdır.

Recoil'in Temel Kavramları

• Atomlar (Atoms): Uygulamanızın en küçük, bağımsız state birimleridir. Bir atomu güncellediğinizde, sadece o atomu kullanan bileşenler yeniden render olur. Bu, React'in dahili mekanizmalarıyla doğal olarak bütünleştiği için performans açısından oldukça etkilidir.
• Selectorlar (Selectors): Atomlardan türetilmiş (computed) state'lerdir. Bir veya daha fazla atomun değerini okuyabilir, bu değerler üzerinde hesaplamalar yapabilir ve yeni bir değer döndürebilirler. Selectorlar da önbelleğe alınır (memoized) ve yalnızca bağımlılıkları değiştiğinde yeniden hesaplanır, bu da performansı artırır.

Recoil Kullanım Örneği

Basit bir sayaç uygulaması üzerinden inceleyelim:

import React from 'react';
import { RecoilRoot, atom, selector, useRecoilState, useRecoilValue } from 'recoil';

// 1. Atom Tanımlama
const counterState = atom({
  key: 'counterState', // Benzersiz bir anahtar
  default: 0,
});

// 2. Selector Tanımlama (Atomdan türetilmiş state)
const doubledCounterState = selector({
  key: 'doubledCounterState', // Benzersiz bir anahtar
  get: ({ get }) => {
    const counter = get(counterState);
    return counter * 2;
  },
});

// 3. Bileşenlerde Kullanım
function CounterDisplay() {
  const count = useRecoilValue(counterState); // Sadece değeri oku
  return <div>Sayaç: {count}</div>;
}

function DoubledCounterDisplay() {
  const doubledCount = useRecoilValue(doubledCounterState);
  return <div>İki Katı: {doubledCount}</div>;
}

function CounterButtons() {
  const [count, setCount] = useRecoilState(counterState); // Değeri oku ve güncelle

  return (
    <div>
      <button onClick={() => setCount(count + 1)}>Artır</button>
      <button onClick={() => setCount(count - 1)}>Azalt</button>
    </div>
  );
}

function App() {
  return (
    <RecoilRoot> {/* Uygulamayı RecoilRoot ile sarmala */}
      <h1>Recoil Sayaç Uygulaması</h1>
      <CounterDisplay />
      <DoubledCounterDisplay />
      <CounterButtons />
    </RecoilRoot>
  );
}

export default App;

Recoil'in Avantajları:

• React'e Yerleşik Uyum: Hooks tabanlı API'si ile React'in kendisi gibi hissettirir.
• Granüler Güncellemeler: Yalnızca ilgili atomu kullanan bileşenler yeniden render edilir, bu da performansı artırır. Bu, React bileşenlerinde performans optimizasyonu için harika bir yaklaşımdır.
• Asenkron Veri Yönetimi: Selectorlar, asenkron işlemleri (API istekleri gibi) doğrudan yönetebilir.
• Ölçeklenebilirlik: Büyük ve karmaşık uygulamalarda state'i atomik parçalara bölme yeteneği sayesinde kolayca ölçeklenir.

Zustand: Minimalist ve Basit State Yönetimi

Zustand, minimalizm ve kullanım kolaylığı vaat eden küçük, hızlı ve ölçeklenebilir bir state yönetim kütüphanesidir. Recoil'in aksine React'in kendisi tarafından dikte edilen bir modele bağlı değildir, ancak hooks ile çok doğal bir şekilde entegre olur. Redux'un karmaşıklığından veya Context API'nin render sınırlamalarından kaçınmak isteyenler için harika bir alternatiftir.

Zustand'ın Temel Kavramları

Zustand, state'i yönetmek için bir "store" (mağaza) yaratır. Bu store, bir React hook'u gibi davranır ve bileşenleriniz içinde doğrudan kullanılabilir. Temel fark, store'un kendisinin bir React Context'ine bağlı olmamasıdır, bu da onu daha esnek ve render optimizasyonu konusunda daha verimli hale getirir.

Zustand Kullanım Örneği

Yine basit bir sayaç uygulaması üzerinden inceleyelim:

import React from 'react';
import { create } from 'zustand'; // Zustand'ı içe aktar

// 1. Store Tanımlama
const useCounterStore = create((set) => ({
  count: 0,
  increment: () => set((state) => ({ count: state.count + 1 })),
  decrement: () => set((state) => ({ count: state.count - 1 })),
}));

// 2. Bileşenlerde Kullanım
function CounterDisplay() {
  const count = useCounterStore((state) => state.count); // Sadece 'count' değerini seç
  return <div>Sayaç: {count}</div>;
}

function CounterButtons() {
  const increment = useCounterStore((state) => state.increment);
  const decrement = useCounterStore((state) => state.decrement);

  return (
    <div>
      <button onClick={increment}>Artır</button>
      <button onClick={decrement}>Azalt</button>
    </div>
  );
}

function App() {
  return (
    <div>
      <h1>Zustand Sayaç Uygulaması</h1>
      <CounterDisplay />
      <CounterButtons />
    </div>
  );
}

export default App;

Zustand'ın Avantajları:

• Minimal ve Hafif: Küçük boyutlu ve çok az boilerplate kod gerektirir.
• Kullanım Kolaylığı: Öğrenmesi ve kullanması oldukça basittir, Hooks benzeri bir API sunar.
• Performans: Sadece değişen parçaları dinleyen bileşenleri yeniden render eder.
• Çok Yönlülük: React dışında da kullanılabilir (Vanilla JS, Vue vb.).
• React Context Bağımsızlığı: Performans odaklı uygulamalar için React Context'ten kaynaklanan gereksiz yeniden render'ları engeller.

Recoil ve Zustand Karşılaştırması: Hangisini Seçmeliyim?

Her iki kütüphane de modern React uygulamaları için harika çözümler sunsa da, bazı temel farklılıkları vardır:

• Felsefe: Recoil, React'in iç çalışma mekanizmalarıyla (Concurrent Mode, React 18+ ile gelen render optimizasyonları) daha derinlemesine entegre olmayı hedefler ve bu sayede daha "React-native" bir his verir. Zustand ise tamamen agnostik bir yaklaşım sergiler; bir React Context'ine veya özel bir Provider'a ihtiyaç duymaz.
• Yapı: Recoil'in atom ve selector kavramları, state'i küçük, bağımsız parçalara ayırma ve türetilmiş state'leri yönetme konusunda daha yapılandırılmış bir yol sunar. Zustand daha serbest formludur, store'unuzu istediğiniz gibi modellemenize olanak tanır.
• Öğrenme Eğrisi: Zustand, Recoil'e göre genellikle daha hızlı öğrenilebilir ve uygulamaya entegre edilebilir. Recoil'in atom ve selector paternleri başlangıçta biraz daha soyut gelebilir.
• Olgunluk ve Topluluk: Her ikisi de aktif olarak geliştirilse de, Recoil'in "deneysel" etiketi hala duruyor. Zustand ise son yıllarda büyük bir ivme kazanmış ve geniş bir topluluk tarafından benimsenmiştir.
• Kullanım Alanı:
• Recoil: Özellikle büyük ölçekli ve karmaşık React uygulamaları için, React'in kendi gelecekteki özellikleriyle (Concurrent Mode gibi) uyumlu bir çözüm arıyorsanız idealdir. Veri akışının karmaşık olduğu yerlerde selector'lar güçlü bir soyutlama sunar.
• Zustand: Minimalist bir yaklaşım, hızlı entegrasyon ve hafif bir kütüphane arıyorsanız mükemmeldir. Redux'un karmaşıklığından kaçınmak isteyen ancak Context API'nin sınırlamalarına takılmak istemeyen projeler için tercih edilebilir.

Karar verirken, projenizin büyüklüğünü, ekibinizin deneyimini ve gelecekteki olası ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmalısınız. Her iki kütüphane de, geleneksel yöntemlere göre çok daha az kodla aynı işlevselliği sunarak geliştirici deneyimini önemli ölçüde iyileştirir.

Entegrasyon ve İyi Pratikler

Mevcut bir React uygulamanıza Recoil veya Zustand entegre etmek oldukça kolaydır. Hatta aynı projede farklı state yönetim çözümlerini bir arada kullanmak bile mümkündür (örneğin, Redux'u kritik global state için, Recoil/Zustand'ı ise daha yerel veya performans odaklı global state parçaları için). Bu, React uygulamalarında ileri seviye state yönetimi konusunda esneklik sağlar.

Genel İyi Pratikler:

• State'i Küçültün: Sadece ihtiyacınız olan state'i globale taşıyın. Mümkün olduğunca bileşen içi state kullanmaya devam edin.
• Seçicileri Akıllıca Kullanın: Hem Recoil'in selector'ları hem de Zustand'ın seçici fonksiyonları, sadece ilgili state parçaları değiştiğinde bileşenlerin yeniden render olmasını sağlar. Bu, performans kritik uygulamalarda çok önemlidir.
• Asenkron İşlemler: Her iki kütüphane de asenkron işlemleri (API çağrıları) yönetme konusunda esneklik sunar. Recoil'in async selector'ları veya Zustand'ın store içindeki async fonksiyonları ile veri çekme ve güncelleme işlemlerini kolayca entegre edebilirsiniz. Bu konuda daha genel bir bakış açısı için React Query (TanStack Query) ile Modern Veri Çekme ve Yönetimi yazıma da bakabilirsiniz.

Sonuç

React ekosistemi, geliştiricilere state yönetimi konusunda her zamankinden daha fazla seçenek sunuyor. Recoil ve Zustand gibi modern kütüphaneler, boilerplate kodu azaltırken performansı artırma ve geliştirici deneyimini iyileştirme konusunda önemli adımlar atıyor.

Recoil'in React'in iç mekanizmalarıyla derin entegrasyonu ve atomik state yaklaşımı, büyük ölçekli uygulamalar için güçlü bir yapı sunarken; Zustand'ın minimalist ve hooks odaklı felsefesi, hızlı geliştirme ve hafif çözümler arayanlar için idealdir. Hangi kütüphaneyi seçerseniz seçin, bu modern yaklaşımlar, React uygulamalarınızın daha yönetilebilir, daha performanslı ve geleceğe daha hazır olmasını sağlayacaktır.

Eğer aklınıza takılan sorular olursa veya bu konular hakkında daha fazla bilgi almak isterseniz, bana ismailyagci371@gmail.com adresinden veya sosyal medya kanallarımdan (İsmail YAĞCI) ulaşabilirsiniz. Sağlıklı ve başarılı kodlamalar dilerim!

Orijinal yazı: https://ismailyagci.com/articles/react-uygulamalarinda-modern-state-yonetimi-recoil-ve-zustand-ile-performans-ve-esneklik